1 Aralık 2015 Salı

Harf-i cerr ile isim arasına işaret zamiri gelirse, ismin sonu yine kesra olur mu?

Soru: Harfi cer'lerin kendisinden sonra gelen isimleri cer ettiklerini öğrendik. Peki harf-i cer ile isim arasına işaret zamiri gelirse , ismin sonu yine kesra olur mu? Misal, cümle içindeki 'şu evin içinde' ifadesi , ...fi zalike'l beyti mi, beytu mu olur?


Cevap: Harf-i cerr ile ism-i mecrûr arasına işaret zamiri gelirse ne olur diye sormuşsunuz. İşaret zamirleri (ism-i işaretler) de birer isimdir. Dolayısıyla harf-i cerler bu isimlerin başlarına gelince onları cerreder. Ancak işaret isimleri çoğunlukla mebnidir. Yani değişiklikleri üzerlerinde göstermezler. Böyle olduğu durumlarda bu ism-i işarete "mahallen mecrur" denilir. Yani mecrur olması gereken bir yerde bulunuyor ama mebni olduğu için bu değişikliği bünyesinde gösterememiş. "Fî zâlike'l-beyti" ifadesinde "beyt" kelimesi "bedel" dir. Zalike'nin bedelidir. Bedel, kendisine bedel olduğu kelimeye her açıdan uyum sağlar. Zalike göstermese de fî sayesinde mahallen mecrur olmuştur. Dolayısıyla beyt kelimesi de zâlike'ye uyum sağlayarak mecrur olur. Yani beyti mecrur eden FÎ değil, ZÂLİKE'dir.